KİLİSE RİTÜELLERİ ( AYİN VE İBADETLER)
Kilise ritüelleri; yani dua ve kutsal sırların icra edilişi hiç şüphesiz Hıristiyanlığın başlangıcına dayanmaktadır. Aziz Mor Favlus�un da belirttiği gibi: " Yüce Tanrı�nın Kilisesinde, aziz Elçiler�den aldığı öğretiler, gelenekler doğrultusunda, dua zamanında tekrarlanan dualar, Kutsal Kitabı okuyup açıklanması ve kutsal sırları icra ederdi." Didaskaliye kitabının yazarı bu tür rituelleri, kitabında kısa olmakla beraber temel dualarıda ekleyerek belirtmiştir.
Kilisede okunan duaların ilki, içerdiği güzel ilahileri ve derin anlamlı sözleri nedeniyle, Peygamber Davut�un mezmurlarıdır. 4.yüzyılın sonlarına doğru, ünlü Hıristiyan ataları, ayin ve ibadetlerde özel makamları olan ölçülü manzum ilahiler kullanmaya başladılar. 7.yüzyılın sonlarına doğru Süryani kilisesi rituelleri tam bir düzene girinceye kadar, manzum ilahilerin yanında bazı gerekli dualar nesir halinde yazılmaya devam edilmiştir. Ancak bu ritüellere daha sonraki nesillerden eklemeler yapılmıştır. Bu şekilde diğer Hıristiyan halklar değişik kökenleri ve lisanlarına göre bu alanda ilerlemeye devam ettiler.
Belli olan bir gerçek varsa, o da kilisenin ayin ve ibadet şeklinin temel kavramlar dışında ilk asırlarda komşu ülkelerde dahil olmak üzere her yerde aynı düzende uygulanmıyor olmasıydı. Ancak bununla beraber, Hıristiyanlığın yaygınlık kazanması ve dua kitaplarını yazan hattatlar arasındaki kültür farklılığı gibi nedenlerden, kilise rituellerinde bir takım değişiklikler ve farklılıkların olması doğal karşılanmalıdır.
Bağdat Metropoliti Laazar Bar Sobtho (829), "Kutsal Ayin hizmeti düzenlemesi" adlı mektubunun 3.Bölümünün 31.paragrafında şöyle belirtmiştir: "Papazlar kendileri için yazdıkları ve (Fankiyothö) denilen ibadet ve ayin kitapları, bilinçsiz bir takım ekleme ve eksiltmeler yapmışlardır." Aynı şekilde "Kutsal Ayin�in tefsiri" adlı mektubunda Bar Vahbun; "Ruhanilere ait Ayin ve ibadet kitabında, gereksiz fazlalıklar ve eksiklikler içermektedir." diye belirtmiştir.
Alimlerin özen gösterip ediplerin üzerinde kalem oynattığ"ı çok etkileyici ve özenli eserler içerdiğinden dolayı, Kilise rituelleri Süryani Edebiyatı tarihinde çok önemli yer tutmaktadır. Bundan dolayı onları araştırıp incelemek çok önemlidir. Doğu tarihi batılı uzmanların (oryantalistler) araştırmadaki güçlük nedeniyle bu konu üzerinde fazla durmadı. Ancak Baumstrack bu konuya sadece bir kitabında değinmiştir.
Bu eserler Süryani Kilisesinde 15 ayrı sınıf oluşturur. Bunlar:
1- Şhimo olarak da bilinen haftalık dua kitabı.
2- Kutsal kitaptan okumalar
3- Kutsal Ayin kitapları (Anafuralar)
4- Yıllık Pazar günlerine ait dua kitabı (Fankitho)
5- Seydi bayramlar ve Azizlerin günlerine ait dua kitabı (Fankithö)
6- Büyük Oruç ve Elem haftası ile ilgili dua kitabları (Fankiyöthö)
7- Ktobo dHusoye (Pazar, bayram, Oruç, Elem haftası ve diğer günlere ait dua kitapları)
8- Vaftiz, Evlilik, hasta yağı ve tövbe ile ilgili kitap
9- Ruhanilerin merasimleri kitabı
10- Bayramlarla ilgili tören kitabı
11- Defin merasimi kitabı
12- Kahinlerin ve rahiplerin özel dua kitabı
13- Kilise nameleri (Beth Gazo) kitabı
14- Hayat kitabı (Sfar Haye)
15- Senelik Bayram çizelgesi
Biz bu konuları kilise müziği hakkında bir araştırma ile başlayarak sunmayı ve yine bu incelememizi çalışmalarımızda güvenerek kullandığımız eski nüshaları tespit edip tanıtarak bitirmeyi uygun gördük.
__________________
|