05-17-2008, 03:10 PM
|
#1 (permalink) | |||||||||||||
|
Güneş Zagros’ta Kutsandı
Güneş Zagros’ta Kutsandı
 Kraliçenin Liri M.Ö. 2600-2400, Mezopotamya’da Ur şehrinde bir kral mezarlığında Leonard Wolley tarafından Kraliçe Pu-abi’nin mezarlığında Kraliçenin sonsuzluk (ölüm) yolculuğuna refakat eden başka 10 kadının da olduğu anlaşılmış ve sonsuzluk yolculuğuna Lir çalarak gittikleri kazılarda ortaya çıkan buluntulardan anlaşılmıştır. Yukarıda gördüğünüz Lir bunlardan bir tanesidir. Resim Kaynağı: The British Museum, London  Kral Nemrud M.Ö. 883-859, Asur Dönemi, Güney Kürdistan’da Henry A. Layard tarafından sürdürülen kazılarda bulunmuştur (1845). İkiz olarak yapılan Nemrud heykeli’nin diğeri New York da korunmaktadır. İnsan başı, Boğa vücudu ve Kuş kanadının bileşiminden oluşan heykellerde Kralın yüz ifadeleri kendinden emin ve güçlü bir iktidarı temsil etmektedir. Kanatlar kuşların hızını, boğa vücudu ise kuvveti temsil etmektedir. İnsan başı ise aklı temsil etmektedir. İki ayağın arasında ise Kralın ısmi ve diğer bilgileri yazılı. Kralın kafasının üstündeki üçlü boynuzlar ise tanrısal gücü temsil ediyor. Resim Kaynağı: The British Museum, London İnsanlar her şeyden önce ortaya çıktıkları toplumsal ve kültürel ortamın ürünüdürler. Bu nedenle insanlığın uygarlığa geçmesiyle birlikte ortaya çıkan mitolojiler de, o dönemin üretim ilişkileri, gelenek ve görenek, inanç gibi kültürel yapılanmasıyla ilgilidir. Bu nedenle uygarlığın gelişimini ve mitolojileri tanrı ve tanrıçalarla, krallar arasındaki efsanevi olaylar bir de, efsanevi kahramanlara ait öyküler oluşturur. Kürt mitolojisinde Kürt kralı Nemrut ile Hz. İbrahim efsanesi, Nuh tufanı, Gılgamış, Demirci Kawa gibi mitoslarla ilgili anlatılar bulunur. Batılı bir çok araştırmacı ve yazar tarafından yazılmış olan eserlerde tarihin ekonomik, sosyal ve siyasi gelişmelerin, insanlığın ilk yerleşim yeri olan Mezopotamya' da temellerinin atıldığı ve sonraları çevre halklara giderek dünyaya yayıldığı yönünde. Kürt halkının öncüleri Guti'lerin bugünkü torunları Kürtler, atalarından aldığı güneş sevgisi ve mitolojide çok önemli yer tutan tufan efsanesi de Cudi dağında noktalanırken Mezopotamya'ya yerleşmiş Hurriler, kültür ve sanat etkinliklerini Anadolu toplumuna, özellikle Mitanilerin Anadolu'yu Mezopotamya ülkesine bağlayan uygarlık alışverişinde inanç kaynaşmalarında aracılık ederlerdi. Gutiler ve onların devamı olan Huriler, Mitaniler, Urartular, Medler bu çabanın yaratıcılarıdır. Çok eski çağlarda insanları yok etmek amacı ile tanrı tarafından büyük bir tufan yapıldığı hikayesinin yalnız kutsal kitap Tevrat' ta yazılı olduğu bilinirdi ancak geçen yüzyıl içinde yapılan kazılarda çıkan Asur kralı Asurbanipal' ın kütüphanesi içinde bir tablette de aynı hikaye okununca büyük bir şaşkınlık yaşanmış ve bu inanç kökünden sarsılmıştır. Gılgamış destanının son kısmını oluşturan bu hikaye ölümsüzlüğü arayan Gılgamış' a tufandan kurtulup tanrılar tarafından ölümsüzlük verilen Utnapiştim ( Nuh) tarafından anlatılmıştır. Bu araştırmaların en heyecan uyandıran sonuçları Filistin' de değil, Mezopotamya’daki kazılardan gelmiş olmasıdır. (Muazzez İlmiye Çığ) Ünlü araştırmacı tarihçi B. Hrozny'nin bilgilendirdiği kadarıyla, Yukarı Mezopotamya' dan Hindistan'a daha çok tanrı ve tanrıçalar ihraç edildi. Yunanistan'da dahil Anadolu'yu etkileyen Yukarı Mezopotamya uygarlığıdır. Araştırmalar ilerledikçe Anadolu uygarlıklarının tümünde ve özellikle Hititler' de varolduğu saptanan mitos ve ritusların çoğunun yukarı Mezopotamya halklarından Hurilere ait inançlardan ve bu inançlara bağlı efsanelerden oluştuğu anlaşılıyor. Babil mitolojisinde belirtildiği gibi ilk yaratılan insanın isminin "Lulu" olduğu belirtilir. Bu isim geçmişten beri Zagroz dağlarının orta kesiminde yaşamakta olan ve dünyanın en eski devletini "Kammasi" adlı krallarının egemenliği altında kuran bir Kürt aşiretinin adıdır. Gılgamışın atası ve Tufan' ın baş aktörü Sümerli Zisudra'nın , Babil karşıtı Utnapiştim ( Nuh) efsanelerde Nuh peygamber kral olarak geçer. Mitolojide önemli yer tutan ay tanrısı Sin, Fırat üzerinde dolaştığında bu nehrin suya doyduğu yazılmıştır. Yazıtlarda Harran'da Sin'in yeryüzündeki vatanıydı. Fırat ve Harran’ı, Sin seçmişti kendisine. Bilindiği gibi Sin' in ünlü mabedinin kalıntıları da Harran ovasında bulunmuştur. Ahdi Atik'in cennetinin Van gölü kıyısındaki Aden' de yer alması bu cennetten çıkan iki ırmağın Dicle ve Fırat oluşu, Babil'deki kuleden dört kartalın kanatları ile gökyüzüne çıkıp efsanevi Kürt kralı Nemrut’un tanrıyla savaşması insanlık tarihinin bu yörelerde Mezopotamya'da başladığının açık bir kanıtıdır.  Sümer SanatıUr Bayrağı/Flaması: M.Ö. 2600-2400, Mezopotamya’da Ur şehrinde bir kral mezarlığında Leonard Wolley tarafından bulundu. Bunun bir müzik aletinin (Lir) parçalarını simgeleyebileceğini iddia edenler olduğu gibi toplumun savaş ve barış koşullarını anlattığını ileri sürenler de var. En alt çizgide Sümer ordularının düşmanı ezip geçmesini, yani kudretini temsil ediyor. Orta sırada ise barış koşulları anlatılmakta, en üst sırada ise savaş esirlerinin Kral’ın karşısına çıkarılışları ifade edilmektedir. Resim Kaynağı: The British Museum, London Kürtler' de su ve ateşin kutsalığı Ateş kültü, Kürt mitolojisinin ürünü olarak görüldüğü gibi, kendinden sonraki inanç sistemlerini fazlası ile etkiler. Newroz efsanesinin de, Avesta ile çok sıkı bir ilişkisi vardır. Bunun yanı sıra Newroz'un en önemli figürü olan ateş dinlerin önemli bir bölümünde kutsaldır. Zerdüşt dininde ateş iyinin koruyucusu ve bağımsızlıktır; aynı zamanda Kawa'nın ateşi bizi ister istemez Dehaq'a karşı kazanılan zaferin, ateşi yakılarak mitolojide tanrısal varlık arasında bir bağ olduğunu kanıtlar. Mezopotamya' da çok önemli uygarlıklar kuran Sümerler tarafından 21 Mart'a anlam yüklenerek, baharda festival boyunca tabiatın yeniden canlanışı şerefine büyük ayinler, törenler organize edilir. Bereket tanrısının her yıl dünyayı canlandırma ve yeniden doğuşu nedeniyle kutlamalarda bulunulur. Sulara saygı gösterme ve kutsallık verme geleneği Gutiler'den başlayarak, tüm Kürt toplumlarından, aralıksız günümüze dek sürmüştür. Babil'de Hamurabi'nin çıkardığı yasayla, "Şayet bir kimse, diğer bir kişiyi kötülemiş olurda, savını kanıtlayamasa, aleyhine suç isnat edilen kimse Fırat nehrine gitmeli ve sulara dalmalıdır. Eğer nehir onu alırsa, dava eden o kişinin evini alabilir. Ama Fırat o kimseyi suçsuz olarak gösterir, sağ bırakırsa, kötülük isnat eden ölmeli nehre dalmış olan kimse kendisini kötüleyen kimsenin evini almalıdır." Kürt uygarlığında akan suyu kutsamak ve kurban sunma geleneği günümüzde de devam etmektedir. Kırsal kesimde yaşayan Kürtler de hala su içerken yere çömelinir ve sağ elle baş tutularak saygılarını göstererek sürdürürler. Ancak Yukarı Mezopotamya'da çok tanrılı dinler döneminde tanrı, kral, insan ve doğa ilişkilerine mekan olmakla birlikte bilimin ve uygarlığın ana merkezi olmuşsa da, insanlığın tarihine ışık tutacak, bir çok bilinmeyen aydınlatılacak olan bulgular ve tarihi sitelerin sular altında bırakılması, felaketinin yanı sıra Kürtlerin ataları ile bilgiler de, bazı araştırmacı yazarlar ve tarihçiler tarafından tahrif edilmektedir. Geçmiş efsanelerin mistik ve felsefe tadında olmasının bir nedeni de, yöre halkının uygarlıktan bugüne mitolojik kültürüne ve inancına sıkı sıkıya bağlı oluşunun önemi büyüktür fakat bugüne kadar nelerin kendisine ait olduğunu bilmeden yaşamıştır. Bu büyük mirasın köklülüğüne rağmen, zenginliğinin farkında olmadan yaşaması varolan hazinelerin bir çoğunun yitip gitmesine de neden olmuştur. Bu durumda Kürt mitolojisinin tarihinin berraklaşması, Sümerler' in kökenini ve Mezopotamya'ya ne zaman ve nasıl geldikleri üzerine soruların yanıt bulmasındadır. Beni Saadet Erdem Kaynak: Ç.Bender(1996) Kürt Mitolojisi-1
__________________ |
|||||||||||||
|
|
  |
«
önceki Konu
|
sonraki Konu
»
| Seçenekler | |
| Stil | |
Normal
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevaplar | Son Mesaj |
| Güneş enerjisiyle Fransa’dan Hindistan’a | cıwann | Bilim ve Teknoloji | 0 | 05-16-2008 11:33 PM |
| ‘’MISTO KOR’’ VE HALAM | Sümeyye | Tarihte Bugün | 3 | 05-14-2008 09:40 PM |
| Euro NCAP’den Yeni Nesil Toyota Corolla’ya Beş Yıldız | CovBoy | Kara Ulaşım Taşıtları | 0 | 05-14-2008 06:32 PM |
| ‘Kürt-İslam kardeşliği çözüm mü’ Tîroj’un yeni sayısında | kelagerm | Genel Kültür | 0 | 05-13-2008 04:13 AM |
| Astronot’ değil ‘astro-inek’ aranıyor | Stêrka_Jiyan | Bilim ve Teknoloji | 0 | 05-06-2008 01:39 AM |
Bütün Zaman Ayarları WEZ +3 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 03:49 PM .
